Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nghĩa vụ thiêng liêng, trách nhiệm chính trị đặc biệt quan trọng của cả hệ thống chính trị

Mỗi hài cốt được tìm thấy mở ra quá trình tiếp nối: Xác minh thông tin, xác định danh tính, hoàn thiện hồ sơ thực hiện chính sách và đưa người lính trở về quê hương, đồng đội và người thân. Mỗi mẫu hài cốt được tiếp nhận, mỗi mẫu thân nhân được phân tích, mỗi địa bàn được rà phá an toàn đều góp phần tạo thêm cơ sở cho hành trình ấy. Nhìn từ những kết quả cụ thể, có thể thấy sự hy sinh của những người lính đang từng bước được tiếp cận bằng cả phương pháp khoa học, sự phối hợp của các lực lượng và tinh thần trách nhiệm đối với người đã khuất, với thân nhân liệt sĩ và với lịch sử dân tộc.

Để có được những kết quả ấy là cả một quá trình kết nối nhiều nguồn thông tin và nhiều lực lượng trên địa bàn. Một địa danh trong hồ sơ, lời kể của nhân chứng, thông tin từ thân nhân, di vật tìm thấy tại hiện trường hay kết quả khảo sát thực địa đều trở thành những mắt xích quan trọng, bổ sung cho nhau để từng bước khoanh vùng, xác minh nơi hy sinh, chôn cất và xác định danh tính liệt sĩ. Mỗi thông tin, dù nhỏ, cũng được trân trọng, kiểm chứng với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Hiệu quả của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ thể hiện ở số lượng hài cốt được tìm thấy, mà còn ở khả năng biến những thông tin rời rạc thành những căn cứ có giá trị. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một sự hy sinh được lịch sử ghi nhận, thêm một gia đình được đón người thân trở về. Đó là những việc làm cụ thể, thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, thể hiện trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và toàn xã hội đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, vì Nhân dân.

Học và làm theo Bác từ những việc làm cụ thể

Hành trình tìm kiếm hôm nay không chỉ dựa vào ký ức và những câu chuyện của quá khứ. Khoa học công nghệ đang mở ra những phương thức mới trong tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ra-đa xuyên đất, các thiết bị khảo sát, phương pháp lấy mẫu, giám định ADN, xây dựng và kết nối dữ liệu… góp phần mở rộng khả năng tìm kiếm, rút ngắn thời gian và nâng cao độ chính xác. Thế nhưng, phía sau những thiết bị, mẫu vật và dữ liệu vẫn là những con người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm từng dấu vết, khảo sát từng khu vực, đối chiếu tài liệu, gặp gỡ nhân chứng, lắng nghe từng câu chuyện và thận trọng kiểm chứng thông tin. Có những địa bàn phải vượt qua địa hình hiểm trở, rà phá bom mìn, vật nổ; có nơi dấu tích đã bị thời gian xóa nhòa, thông tin chỉ còn lại qua ký ức của cựu chiến binh, người dân hay thân nhân liệt sĩ. Trong những điều kiện ấy, máy móc có thể hỗ trợ tìm kiếm, nhưng để biến những dấu vết mong manh thành những hướng tìm kiếm cụ thể vẫn cần sự tận tụy, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của những người thực hiện nhiệm vụ. Từ việc trở lại địa bàn, mở lại hồ sơ, rà soát từng chi tiết đến xác minh một lời kể, một cuộc điện thoại, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều làm việc với sự tận tâm, kiên trì và thận trọng, bởi phía sau mỗi dấu vết có thể là một danh tính, một gia đình và một niềm hy vọng đã được chờ đợi suốt nhiều năm.

Tinh thần ấy cũng chính là sự cụ thể hóa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong thực hiện nhiệm vụ. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm sâu nặng đối với thương binh, bệnh binh, gia đình quân nhân và gia đình liệt sĩ. Người khẳng định: “Thương binh, bệnh binh, gia đình quân nhân và gia đình liệt sĩ là những người có công với Tổ quốc, với Nhân dân”.

Học tập và làm theo Bác, đối với những người làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trước hết là biết trân trọng từng con người; làm việc khoa học, cụ thể, sâu sát thực tiễn; lắng nghe, tiếp nhận thông tin từ Nhân dân; kiên trì kiểm chứng từng vấn đề, không bỏ qua những đầu mối thông tin dù nhỏ. Bởi phía sau mỗi bộ hồ sơ là một cuộc đời; phía sau mỗi thông tin về nơi an táng liệt sĩ là mong mỏi của thân nhân sau hàng chục năm xa cách; phía sau mỗi danh tính được xác định là sự an lòng của một gia đình và sự trở về của một người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Vì vậy, công tác chính sách không chỉ là thực hiện đúng quy trình, thủ tục mà còn đòi hỏi sự cẩn trọng, trách nhiệm và lương tâm của người thực hiện. Mỗi chế độ, chính sách được giải quyết kịp thời là thêm một phần khó khăn được chia sẻ; mỗi hồ sơ được rà soát kỹ là thêm một quyền lợi chính đáng được bảo đảm; mỗi thông tin được xác minh, mỗi phần mộ được xác định danh tính là thêm một gia đình khép lại hành trình chờ đợi. Những việc làm cụ thể ấy chính là cách tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh được vận dụng, chuyển hóa thành hành động trong thực tiễn.

Thời gian không thể quay trở lại. Những nhân chứng của chiến tranh ngày một ít đi; ký ức về những trận đánh, nơi hy sinh, nơi an táng đồng đội dần phai mờ; mỗi thông tin nếu không được ghi nhận hôm nay, ngày mai sẽ không còn ai biết; mỗi nhân chứng nếu không kịp gặp gỡ, sẽ không còn cơ hội để hỏi. Vì thế, hành trình tìm kiếm sẽ vẫn được nối dài qua từng cánh rừng, từng vùng đất, trong những hồ sơ cũ, qua lời kể của những nhân chứng và những di vật còn sót lại. Một địa danh, một ký ức tưởng đã mờ xa đều có thể trở thành manh mối quý giá cho cuộc tìm kiếm; chừng nào còn một thông tin chưa được xác minh, một gia đình còn chờ đợi, một liệt sĩ chưa được xác định danh tính, thì hành trình ấy vẫn tiếp tục. Những người đã hy sinh có thể còn nằm lại trong lòng đất nhưng họ sẽ không bao giờ bị lãng quên. Trách nhiệm của những người đang sống là gìn giữ những dấu tích còn sót lại, để mỗi cái tên từng đi qua chiến tranh sẽ vẫn được nhớ đến, được trở về với lịch sử, quê hương và những người thân yêu./.