Bảo hiểm xã hội toàn dân - Từ chủ trương đến hành động

Tháng 5 hằng năm là Tháng vận động triển khai Bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân; một điểm nhấn quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và sự tham gia của toàn xã hội đối với chính sách BHXH. Qua từng năm triển khai, mục tiêu BHXH toàn dân tiếp tục được cụ thể hóa bằng những kết quả thiết thực trong mở rộng diện bao phủ, bảo đảm quyền lợi người tham gia và củng cố nền tảng an sinh xã hội bền vững.

BHXHVN tổ chức tuyên truyền, tập huấn chính sách BHXH đối với các cơ quan, đơn vị (Ảnh minh họa)

BHXH toàn dân - hướng tới mạng lưới an sinh bao trùm, bền vững

Trong tiến trình phát triển đất nước, BHXH luôn được xác định là một trong những trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội. Nếu chính sách việc làm tạo sinh kế, chính sách y tế bảo vệ sức khỏe, thì BHXH là điểm tựa quan trọng giúp người lao động và người dân có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động hoặc khi gặp các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Khái niệm “BHXH toàn dân” được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách BHXH (Nghị quyết số 28-NQ/TW). Nghị quyết xác định mục tiêu cải cách chính sách BHXH để BHXH thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội; từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân. BHXH toàn dân là bước phát triển mới về tư duy chính sách an sinh xã hội. Đó không chỉ là mở rộng số lượng người tham gia, mà còn là thay đổi cách tiếp cận: Từ bảo đảm an sinh cho một bộ phận lao động có quan hệ lao động ổn định sang xây dựng một mạng lưới an sinh bao trùm hơn, linh hoạt hơn, phù hợp với sự biến đổi của thị trường lao động và đời sống kinh tế - xã hội.

Trên cơ sở chủ trương đó, ngày 21/11/2019, Chính phủ ban hành Quyết định số 1676/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền BHXH. Một trong những giải pháp quan trọng của Đề án là lấy tháng 5 hằng năm là Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân. Việc tổ chức Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân hằng năm có ý nghĩa thiết thực. Đây là dịp thu hút sự quan tâm của các tầng lớp nhân dân đối với chính sách BHXH; tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân; đồng thời, nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tham gia BHXH cho người lao động.

Thực hiện nội dung Đề án nhiệm vụ nêu trên, theo chức năng nhiệm vụ được giao, từ năm 2019 đến nay,  BHXH Việt Nam thường xuyên chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố triển khai Tháng vận động BHXH toàn dân bằng nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với từng địa bàn. Hiệu quả cũng được thấy rõ, mỗi dịp tổ chức Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân, số người tham gia BHXH có sự gia tăng tích cực. Quan trọng hơn là nhận thức về tính ưu việt chính sách BHXH từng bước được chuyển biến tích cực, tạo nền tảng cho kết quả mở rộng độ bao phủ BHXH trong thời gian qua.

Cùng với công tác truyền thông, việc cụ thể hóa chủ trương BHXH toàn dân còn được thể hiện rõ trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật. Nghị quyết số 28-NQ/TW đã đề ra 11 nội dung cải cách chính sách BHXH. Đến nay, các nội dung này từng bước được thể chế hóa, nổi bật là Luật BHXH năm 2024 với nhiều điểm mới tích cực, hướng tới mở rộng diện bao phủ, gia tăng quyền lợi, nâng cao tính hấp dẫn và bảo đảm tính bền vững của chính sách.

Từ nền tảng chính sách đó, công tác tổ chức thực hiện của hệ thống BHXH Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tính đến hết năm 2025, số người tham gia BHXH đạt 21,53 triệu người, tăng thêm 6,80 triệu người so với năm 2018, tương đương mức tăng 46,14%. Tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH đạt 45,11%, tăng 14,86% so với năm 2018. Những con số này cho thấy mục tiêu BHXH toàn dân không còn là định hướng mang tính dài hạn mà đã và đang được cụ thể hóa bằng kết quả thực chất. So với mục tiêu phát triển người tham gia BHXH đặt ra đến năm 2025 theo Nghị quyết số 28-NQ/TW, các kết quả thực hiện đều đạt và vượt chỉ tiêu đặt ra.

Đưa chính sách BHXH đến gần người dân

Bước vào Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân năm 2026, hệ thống BHXH Việt Nam tiếp tục xác định truyền thông, vận động phát triển người tham gia là nhiệm vụ trọng tâm, cần được triển khai đồng bộ, thiết thực, hướng mạnh về cơ sở và bám sát từng nhóm đối tượng.

Ngày 07/4/2026, BHXH Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 989/BHXH-TTHT về Tháng cao điểm tuyên truyền, phát triển người tham gia BHXH, BHYT. Kế hoạch yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách theo các quy định của pháp luật về BHXH, BHYT; kết hợp cả hình thức tuyên truyền trực tiếp và trực tuyến. Theo đó, toàn hệ thống BHXH Việt Nam sẽ tổ chức đồng loạt Lễ phát động và ra quân hưởng ứng Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân vào ngày 09/5/2026. BHXH các địa phương tổ chức các hội nghị tuyên truyền, đối thoại, tư vấn trực tiếp tại xã, phường, khu dân cư, khu công nghiệp; tuyên truyền nhóm nhỏ, tư vấn trực tiếp đến từng hộ gia đình, hộ kinh doanh. Đồng thời, thiết lập các “điểm truyền thông cộng đồng”, gian hàng, điểm tuyên truyền, tư vấn chính sách BHXH, BHYT tại chợ, trung tâm thương mại, khu đông dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất, các điểm tiếp nhận hồ sơ của trung tâm dịch vụ việc làm. Đây là cách làm thiết thực, giúp chính sách không chỉ xuất hiện trên văn bản hay phương tiện thông tin đại chúng, mà hiện diện ngay trong đời sống hằng ngày của người dân. Bên cạnh hình thức truyền thông trực tiếp, BHXH Việt Nam cũng đẩy mạnh truyền thông trên môi trường số. BHXH các địa phương tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông hiện đại, tổ chức livestream tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách; triển khai hội thi tìm hiểu chính sách, pháp luật BHXH, BHYT trên môi trường Internet.

Thực tế cho thấy, phát triển người tham gia chỉ bền vững khi đi cùng với bảo đảm quyền lợi và nâng cao chất lượng phục vụ. Đây là yếu tố cốt lõi tạo dựng niềm tin của người dân vào chính sách. Hiện nay, BHXH các địa phương đang chi trả thường xuyên cho khoảng 3,5 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng; đồng thời, giải quyết khoảng 10 triệu lượt hưởng các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động mỗi năm. Mức độ hài lòng của người tham gia BHXH, Bảo hiểm thất nghiệp năm 2025 đạt 88%, vượt 3% so với mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 28-NQ/TW.

Trong thời gian tới, nhiệm vụ mở rộng diện bao phủ BHXH sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ. Ngày 10/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 403/NQ-CP về việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2030 (Nghị quyết số 403/NQ-CP) cho 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; trong đó, đặt mục tiêu cả nước có trên 29,33 triệu người tham gia BHXH, số người tham gia BHXH tự nguyện đạt tối thiểu 2,44 triệu người. Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch số 472/QĐ-BTC ngày 16/3/2026 để triển khai thực hiện Nghị quyết số 403/NQ-CP của Chính phủ. Kế hoạch xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, từ tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương; giao chỉ tiêu phát triển người tham gia đến cơ sở; đổi mới công tác truyền thông, vận động; đến nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người tham gia, thụ hưởng chính sách.

Với đặc thù của chính sách BHXH, hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách BHXH hôm nay sẽ tạo ra giá trị an sinh cho tương lai. Mỗi người dân tham gia BHXH là thêm một điểm tựa khi về già; mỗi doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách BHXH là góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định, tiến bộ; mỗi địa phương mở rộng được diện bao phủ BHXH là củng cố thêm nền tảng an sinh cho cộng đồng. Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân - Vì vậy chỉ thực sự hiệu quả khi có sự chung tay đồng bộ của các cấp, các ngành, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và mỗi người dân. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, BHXH toàn dân không chỉ là mục tiêu của riêng chính sách an sinh, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển bao trùm, nhân văn và bền vững./.